Üroloji yalnızca erkeklere veya prostat hastalıklarına yönelik bir bölüm değildir. Kadınlarda idrar yolu enfeksiyonu, böbrek taşı ve idrar kaçırma gibi sorunlar; çocuklarda ise doğumsal üriner sistem bozuklukları ve gece altını ıslatma gibi durumlar da ürolojinin çalışma alanına girer.
Üroloji neye bakar?
Üroloji bölümünün ilgilendiği başlıca organlar şunlardır:
- Böbrekler
- Üreterler, yani böbrekten mesaneye idrar taşıyan kanallar
- Mesane
- Üretra, yani idrarın vücuttan atılmasını sağlayan kanal
- Prostat
- Testisler
- Penis
- Skrotum
Üroloji, bu organlarda meydana gelen hastalıkların teşhisini yapar; ilaç tedavisi, takip, endoskopik girişim veya cerrahi tedavi seçeneklerini değerlendirir.
Üroloji hangi hastalıklara bakar?
Üroloji bölümünün tanı ve tedavisini yaptığı hastalıklar oldukça geniş bir alanı kapsar.
Böbrek ve idrar yolu hastalıkları
- Böbrek taşları
- Üreter ve mesane taşları
- İdrar yolu enfeksiyonları
- Böbrek kistleri
- İdrar yollarındaki darlıklar
- Böbrek, üreter ve mesane tümörleri
- İdrarda kan görülmesi
- Doğumsal idrar yolu bozuklukları (UPJ darlığı)
Mesane ve idrar yapma sorunları
- Sık idrara çıkma
- Gece sık idrara kalkma
- İdrar yaparken yanma
- İdrarı başlatmakta zorlanma
- Kesik veya zayıf idrar akışı
- Mesanenin tam boşalmadığı hissi
- Ani idrara sıkışma
- İdrar kaçırma
- Aşırı aktif mesane
- İdrar yapamama
Prostat hastalıkları
- İyi huylu prostat büyümesi
- Prostat iltihabı
- Prostat kanseri
- PSA yüksekliği
- Prostata bağlı idrar yapma güçlükleri
Erkek cinsel sağlığı sorunları
- Sertleşme sorunu
- Erken boşalma
- Geç boşalma veya boşalamama
- Cinsel istekte azalma
- Penis eğriliği ve Peyronie hastalığı
- Ağrılı sertleşme
- Priapizm olarak adlandırılan uzun süreli sertleşme
Erkek üreme sağlığı sorunları
Üroloji kadın hastalara bakar mı?
Evet. Üroloji hem kadın hem de erkek hastalara bakar. Kadınlarda özellikle şu durumlar üroloji bölümünün çalışma alanına girer:
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
- İdrar kaçırma
- Aşırı aktif mesane
- Böbrek ve idrar yolu taşları
- İdrarda kan görülmesi
- Mesane ağrısı
- İdrar yollarındaki darlık ve tıkanıklıklar
- Böbrek ve mesane tümörleri
Kadın üreme organlarıyla ilgili hastalıklar çoğunlukla kadın hastalıkları ve doğum bölümünün alanındadır. Ancak sorun idrar yollarını veya mesaneyi ilgilendiriyorsa üroloji değerlendirmesi gerekebilir.
Çocuk ürolojisi hangi hastalıklarla ilgilenir?
Çocuk ürolojisi, bebeklikten ergenlik dönemine kadar görülen üriner sistem ve genital organ hastalıklarıyla ilgilenir. Başlıca çocuk ürolojisi hastalıkları şunlardır:
- İnmemiş testis
- Hipospadias
- Sünnetle ilgili sorunlar
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu
- Gece altını ıslatma
- Vezikoüreteral reflü (VCUG ile değerlendirme)
- Böbrek çıkış darlıkları
- Doğumsal böbrek ve idrar yolu bozuklukları
- Testis torsiyonu
Özellikle ani başlayan şiddetli testis ağrısı, testis torsiyonu ihtimali nedeniyle acil değerlendirilmelidir.
Üroloji muayenesi nasıl yapılır?
Üroloji muayenesi öncelikle hastanın şikâyetlerinin ve tıbbi geçmişinin dinlenmesiyle başlar. Doktor şu konularda sorular sorabilir:
- Şikâyetin ne zaman başladığı
- İdrar yapma alışkanlıkları
- Ağrı, yanma veya kanama olup olmadığı
- Daha önce geçirilen hastalıklar ve ameliyatlar
- Kullanılan ilaçlar
- Cinsel işlev ve üreme sağlığıyla ilgili sorunlar
- Ailede görülen ürolojik hastalıklar
Şikâyetin türüne göre karın, böbrek bölgesi veya genital organların fizik muayenesi yapılabilir. Prostatın değerlendirilmesi gereken bazı durumlarda parmakla rektal muayene uygulanabilir. Her hastaya aynı muayene ve testler yapılmaz.
Ürolojide hangi testler yapılır?
Hastanın şikâyetine ve muayene bulgularına göre aşağıdaki incelemelerden biri veya birkaçı istenebilir:
- İdrar tahlili
- İdrar kültürü
- Kan testleri, kreatinin ve böbrek fonksiyon testleri
- PSA testi
- Ultrasonografi
- Bilgisayarlı tomografi
- MR
- Üroflowmetri, yani idrar akım testi
- Ürodinami
- Sistoskopi
- Sperm analizi
- Hormon testleri
- Prostat biyopsisi
Tetkik seçimi hastanın yaşı, belirtileri, muayene bulguları ve olası hastalıklar dikkate alınarak yapılır.
Üroloji ile nefroloji arasındaki fark nedir?
Üroloji ve nefroloji böbreklerle ilgilenebilse de aynı bölüm değildir. Üroloji; böbrek taşı, idrar yolu tıkanıklığı, prostat hastalıkları, mesane sorunları ve cerrahi gerektirebilen üriner sistem hastalıklarıyla ilgilenir. Nefroloji ise böbreklerin çalışma bozuklukları, kronik böbrek hastalığı, böbrek yetmezliği, nefrit ve diyaliz gibi daha çok böbreğin iç hastalıklarıyla ilgilenir. Bazı hastalarda iki bölümün birlikte değerlendirme yapması gerekebilir.
Hangi belirtilerde ürolojiye gidilmelidir?
Aşağıdaki belirtilerden biri bulunuyorsa üroloji uzmanına başvurulması önerilir:
- İdrar yaparken yanma veya ağrı
- İdrarda kan görülmesi
- Sık idrara çıkma
- Gece birçok kez idrara kalkma
- İdrar akımında zayıflama
- İdrarı başlatmakta güçlük
- İdrar kaçırma
- Böğür, bel veya kasık ağrısı
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
- Testiste ağrı, şişlik veya ele gelen kitle
- Sertleşme veya boşalma sorunu
- Çocuk sahibi olamama
- Penis eğriliği
- PSA yüksekliği
İdrarın hiç yapılamaması, ateşle birlikte şiddetli böğür ağrısı, ani ve şiddetli testis ağrısı ya da idrarda yoğun kanama gibi belirtiler acil değerlendirme gerektirebilir.
Üroloji sadece erkeklere mi bakar?
Hayır. Üroloji her yaştan kadın, erkek ve çocuk hastayı değerlendirir. Bu yanlış düşüncenin temel nedeni prostat, testis ve erkek cinsel sağlığı hastalıklarının da ürolojinin alanında bulunmasıdır. Böbrekler, mesane ve idrar yollarıyla ilgili hastalıklar kadınlarda da görüldüğü için üroloji kadın hastaların da başvurabileceği bir bölümdür.
Sıkça sorulan sorular
Üroloji ne demektir?
Üroloji, kadın ve erkeklerin idrar sistemiyle, erkeklerin ise ayrıca üreme sistemi ve cinsel sağlığıyla ilgilenen cerrahi bir tıp uzmanlık dalıdır.
Ürolog kimdir?
Ürolog; kadın, erkek ve çocuklarda üriner sistem hastalıklarını, erkeklerde ise üreme sistemi ve cinsel sağlık sorunlarını teşhis ve tedavi eden uzman doktordur.
Böbrek ağrısı için hangi bölüme gidilir?
Böbrek taşı, idrar yolu tıkanıklığı veya idrarda kan gibi şikâyetlerde ürolojiye başvurulabilir. Böbrek fonksiyon bozukluğu veya kronik böbrek hastalığı şüphesinde nefroloji değerlendirmesi gerekebilir.
İdrar yolu enfeksiyonuna üroloji bakar mı?
Evet. Özellikle erkeklerde görülen, sık tekrarlayan, tedaviye rağmen geçmeyen veya ateş ve böğür ağrısının eşlik ettiği idrar yolu enfeksiyonları üroloji tarafından değerlendirilmelidir.
Cinsel sorunlar için ürolojiye gidilir mi?
Evet. Sertleşme sorunu, erken boşalma, penis eğriliği, ağrılı sertleşme ve erkek kısırlığı gibi sorunlar ürolojinin çalışma alanına girer.
Prostat kontrolü için hangi bölüme gidilir?
Prostat büyümesi, prostat iltihabı, PSA yüksekliği ve prostat kanseri şüphesi için üroloji bölümüne başvurulmalıdır.
Kadınlar idrar kaçırma için ürolojiye gidebilir mi?
Evet. Kadınlarda idrar kaçırma, aşırı aktif mesane ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları üroloji tarafından değerlendirilebilir.
İlgili sayfalar
Ürolojinin kapsamı, Sağlık Bakanlığı hastanelerinin güncel bölüm tanımları ve Avrupa Üroloji Derneği klinik konu başlıkları dikkate alınarak hazırlanmıştır. Üroloji; kadın ve erkeklerin üriner sistemi ile erkeklerin üreme sisteminin tanı ve tedavisini kapsar. Kaynak: Sağlık Bakanlığı – Üroloji Kliniği.
